Quận 4 nằm trong khu vực nội thành trung tâm TP. Hồ Chí Minh, được ví như một “cù lao đô thị” với không gian sống sôi động, xen lẫn giữa nhịp phát triển hiện đại và những giá trị lịch sử lâu đời. Dù có quy mô diện tích nhỏ, Quận 4 vẫn giữ vai trò quan trọng trong bức tranh kinh tế – xã hội của thành phố, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ và giao thương đường thủy.
Không chỉ là nơi tập trung đông dân cư, khu vực này còn ghi dấu ấn với nhiều công trình, di tích lịch sử – văn hóa tiêu biểu như Bến Nhà Rồng, Bảo tàng Hồ Chí Minh, Nhà thờ Xóm Chiếu hay Cảng Sài Gòn, tạo nên bản sắc rất riêng giữa lòng đô thị lớn.
| Tên quận | Quận 4 |
| Thành phố | TP. Hồ Chí Minh |
| Vùng | Đông Nam Bộ |
| Thành lập | 27/05/1959 |
| Mã hành chính | 773 |
| Đơn vị hành chính | 13 phường |
| Trụ sở UBND | 18 Đoàn Nhữ Hài, Phường 13, Quận 4, TP.HCM |
| Diện tích | 4,18 km² |
| Dân số (2022) | 199.329 người |
| Mật độ dân số | 47.686 người/km² |
| Biển số xe | 59-C1 – C3 – CA |
1. Lịch sử hình thành Quận 4
Trước năm 1931, khu vực Quận 4 ngày nay từng là một phần của thành phố Chợ Lớn cũ, thuộc địa bàn các quận hiện nay như Quận 5, Quận 8 và Quận 10. Đến tháng 05/1951, khu vực này nằm trong phạm vi Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn.
Ngày 27/03/1959, theo Nghị định 110-NV, địa giới hành chính Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn được điều chỉnh, trong đó Quận 4 được thành lập trên cơ sở địa bàn Quận 6 cũ với 4 phường: Xóm Chiếu, Lý Nhơn, Bến Xà Lan và Vĩnh Hội.
Đến năm 1975, Quận 4 có 5 phường trực thuộc. Sau ngày 20/05/1976, các phường cũ được giải thể để thành lập 18 phường mới, đánh số từ 1 đến 18. Khi thành phố Sài Gòn – Gia Định đổi tên thành TP. Hồ Chí Minh, Quận 4 chính thức trở thành quận nội thành. Qua nhiều lần sắp xếp, đến nay địa bàn quận được ổn định với 13 phường.
2. Quận 4 giáp quận nào?
Quận 4 có địa thế đặc biệt, được bao quanh bởi sông và kênh rạch, tạo thành hình tam giác tựa như một cù lao giữa lòng thành phố. Cụ thể:
- Phía Đông: giáp TP. Thủ Đức qua sông Sài Gòn và giáp Quận 7 qua kênh Tẻ.
- Phía Tây: giáp Quận 1 và Quận 5, ranh giới là kênh Bến Nghé.
- Phía Nam: tiếp giáp Quận 7 và Quận 8 qua kênh Tẻ.
- Phía Bắc: giáp Quận 1, ngăn cách bởi kênh Bến Nghé.
Nhờ nằm sát Quận 1 và kết nối nhanh đến Quận 5, Quận 7, Quận 8, khu vực này có nhiều lợi thế trong giao thương, tiếp cận tiện ích và phát triển các hoạt động kinh tế – dịch vụ.
3. Diện tích Quận 4
Quận 4 có tổng diện tích khoảng 4,18 km², là quận có diện tích nhỏ nhất TP.HCM, chỉ chiếm gần 0,2% diện tích toàn thành phố. Dù quy mô hạn chế, Quận 4 vẫn là khu vực đô thị sầm uất với mật độ xây dựng và khai thác đất đai cao.
4. Dân số Quận 4
Tính đến năm 2022, dân số Quận 4 đạt 199.329 người, mật độ hơn 47.600 người/km² – cao nhất trong các quận nội thành TP.HCM. Điều này phản ánh rõ nét đặc trưng đông đúc, nhộn nhịp của khu vực đô thị lõi.
II – Các đơn vị hành chính cấp phường
1. Các phường Quận 4 trước khi sắp xếp
Trước khi thực hiện sắp xếp hành chính, Quận 4 gồm 13 phường: Phường 1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 10, 13, 14, 15, 16 và 18.
| STT | Phường | Diện tích (km²) | Dân số (người) | Mật độ (người/km²) |
| 1 | Phường 1 | 0,38 | 10.596 | 27.884 |
| 2 | Phường 2 | 0,35 | 16.134 | 46.097 |
| 3 | Phường 3 | 0,31 | 10.644 | 34.335 |
| 4 | Phường 4 | 0,29 | 15.489 | 53.410 |
| 5 | Phường 6 | 0,20 | 10.230 | 51.150 |
| 6 | Phường 8 | 0,16 | 15.202 | 95.013 |
| 7 | Phường 9 | 0,12 | 10.336 | 86.133 |
| 8 | Phường 10 | 0,11 | 10.068 | 91.527 |
| 9 | Phường 13 | 0,85 | 18.879 | 22.211 |
| 10 | Phường 14 | 0,17 | 15.096 | 88.800 |
| 11 | Phường 15 | 0,22 | 12.519 | 56.905 |
| 12 | Phường 16 | 0,33 | 19.774 | 59.921 |
| 13 | Phường 18 | 0,70 | 9.911 | 14.159 |
2. Các phường Quận 4 sau khi sắp xếp
Theo Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 ban hành ngày 29/06/2025, kể từ 01/07/2025, Quận 4 không còn là đơn vị hành chính cấp quận. Địa bàn được tổ chức lại thành 3 phường mới trực thuộc TP.HCM:
- Phường Xóm Chiếu: hình thành từ Phường 13, 16, 18 và một phần Phường 15.
- Phường Khánh Hội: sáp nhập Phường 8, 9, một phần Phường 2 và Phường 4.
- Phường Vĩnh Hội: bao gồm Phường 1, Phường 3 và phần còn lại của Phường 2, Phường 4.
III – Khám phá Quận 4 TP.HCM
1. Các tuyến đường giao thông chính
Quận 4 sở hữu mạng lưới giao thông đa dạng với nhiều tuyến đường quan trọng như Nguyễn Tất Thành, Bến Vân Đồn, Hoàng Diệu, Đoàn Văn Bơ, Tôn Đản, Vĩnh Khánh, Xóm Chiếu… giúp kết nối nhanh đến khu trung tâm và các quận lân cận.
2. Địa điểm văn hóa – du lịch tiêu biểu
- Bến Nhà Rồng: địa danh lịch sử gắn liền với sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước năm 1911.
- Chợ Xóm Chiếu: khu chợ truyền thống nổi tiếng với ẩm thực đường phố phong phú.
- Cầu Mống: công trình kiến trúc cổ mang đậm dấu ấn phương Tây, điểm check-in quen thuộc của giới trẻ.
- Công viên Khánh Hội: không gian xanh phục vụ sinh hoạt cộng đồng.
Với vị trí trung tâm, giá trị lịch sử đặc biệt và tiềm năng phát triển lớn, Quận 4 tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cấu trúc đô thị lõi của TP. Hồ Chí Minh, đồng thời là khu vực đáng chú ý trong quá trình tái thiết và phát triển bền vững của thành phố.
